Wat doet een kwaliteitsverpleegkundige? Een kijkje in de praktijk van 16 verpleeghuizen

Ik heb op 16 verschillende locaties kwaliteitsverpleegkundige begeleid op de werkplek en bij een aantal als kwaliteitsverpleegkundige gewerkt. Daardoor heb ik veel verschillende teams, managers en meerdere organisaties gezien. Er zijn een aantal dingen die me telkens weer opvallen. Daar wil ik iets over delen. De functie kwaliteitsverpleegkundige is namelijk een uitdagende functie. Het is een rol waarin veel verschillende competenties samenkomen. Je hebt verpleegkundige expertise nodig, leiderschap, coachingsvaardigheden en inzicht in hoe teams en organisaties werken. En misschien nog wel het belangrijkste: je hebt eigen regie nodig. De durf om keuzes te maken. En de durf om te staan voor je expertise. Een kwaliteitsverpleegkundige is namelijk niet het hulpje van de manager. Het is eenkrachtige toevoeging binnen de zorg. Rol of functie? De zoektocht van veel zorgorganisaties Wat je op dit moment nog veel ziet in organisaties, is dat de kwaliteitsverpleegkundige soms nog een rol is en soms al een functie. Daar zit nog veel diversiteit in. Veel zorgorganisaties zijn nog zoekende naar de vraag: hoe kunnen we de functie kwaliteitsverpleegkundige eigenlijk goed neerzetten? Ik ben de afgelopen periode bij twee verschillende organisaties betrokken geweest bij het meedenken en meeschrijven over hoe je die functie steviger kunt neerzetten en aan welke pijlers die moet voldoen. In deze blog kan ik niet alles behandelen, maar ik hoop je wel meer inzicht te geven in de functie en kansen van kwaliteitsverpleegkundige. Soms is het een volledige functie. En soms wordt er aangegeven dat het ingevuld moet worden in vier tot acht uur per week. En eerlijk gezegd vind ik dat een interessante gedachte. Ik ben oprecht van mening dat het een volledige functie is. Niet dat je verbetering in kwaliteit van zorg kunt leveren in vier tot acht uur per week. Dat is eigenlijk ook wel grappig als je kijkt naar de naam kwaliteitsverpleegkundige. Alsof je kwaliteit van zorg even in een paar uur kunt regelen. Werken aan kwaliteit van zorg Een kwaliteitsverpleegkundige moet echt volledig vrij staan van het dienstrooster om daarin te kunnen schakelen. Waar is coaching on the job nodig? Waar is vakinhoudelijke training nodig? Waar moet de administratie naar een hoger niveau worden getild? Dat zijn allemaal onderdelen waar ontzettend veel uren in gaan zitten. Als kwaliteitsverpleegkundige ben je verantwoordelijk voor de rode lijn van de zorg. Dat betekent niet dat je alles zelf uitvoert. Zowel het praktische als het theoretische kan je samen met anderen doen. Denk bijvoorbeeld aan de administratie. Die hoef je niet volledig zelf te doen, maar je bewaakt wel de rode lijn. Hoe loopt het binnen de organisatie met de kwaliteit van zorg? Waar is extra aandacht nodig? En met wie kan je samenwerken om dat te verbeteren? Dat is een belangrijk onderdeel van de functie kwaliteitsverpleegkundige. Trainen en coachen op de werkvloer Als kwaliteitsverpleegkundige heb je expertise op het gebied van zorgkwaliteit. Maar je bent ook veel op de werkvloer te vinden. Je traint vakinhoudelijk en je coacht medewerkers. Helpende, verzorgenden, verpleegkundigen, gastvrouwen, eigenlijk iedereen die betrokken is bij de zorg. In die coaching kijk je steeds naar dezelfde vraag: hoe kunnen we de kwaliteit van zorg verbeteren? Maar het gaat niet alleen over zorginhoud. Samen met de manager kun je ook kijken hoe je minder uitval krijgt op de werkvloer en hoe medewerkers meer werkplezier ervaren. Soms schuurt het hier en kom je in het grijze gebied tussen de twee functies terecht. Samenwerken en elkaar versterker als kwaliteitsverpleegkundige en manager. Daar ligt een enorme kracht en kans. Samenwerken met de manager Een kwaliteitsverpleegkundige werkt nauw samen met de manager. Niet als hulpje, maar als gelijkwaardige partner. Er kan hiërarchisch een verschil zijn, maar in de samenwerking ben je gelijkwaardig. Je bouwt samen aan betere zorg. Mijn ervaring in de 16 verpleeghuizen is dat een sterke samenwerking met de manager DE sterke succesfactor is. Dat betekent ook dat je gesprekken moet durven voeren. Durven benoemen wat je ziet en durven onderbouwen wat je ziet. Dat is verpleegkundig leiderschap. Inzicht in hoe teams werken Daarnaast helpt het enorm als je inzicht hebt in systemen. Hoe werkt een team eigenlijk? Hoe werken formele en informele machtsverhoudingen? Formele machtsverhoudingen zijn vaak duidelijk. Een manager heeft formeel meer macht dan bijvoorbeeld een verzorgende, helpende of verpleegkundige. Maar er zijn ook informele machtsverhoudingen. Evita Lammes beschrijft dat ook mooi in haar boek “Waar ligt de grens”. Informele macht kan bijvoorbeeld ontstaan doordat collega’s bevriend zijn met de manager. Dat kan soms onveilig voelen. Maar ook degene die het rooster maakt of vakantiedagen goedkeurt heeft vaak meer informele macht. En soms zie je nog types in een team waarbij je denkt aan wat vroeger de “hoofdzuster” werd genoemd. Zo noemen we dat tegenwoordig niet meer, maar je ziet soms wel dat type persoon in een team. Ook populair zijn kan een vorm van informele macht zijn. Als kwaliteitsverpleegkundige helpt het enorm als je daar oog voor hebt. Niet om er iets van te vinden, maar om het te zien en te begrijpen. Dat geeft inzicht in hoe een team werkt. Maar het geeft ook erkenning en herkenning voor teamleden. Veel mensen voelen dit soort dynamieken namelijk wel, maar het wordt lang niet altijd uitgesproken. Werken met duidelijke doelen Wat ik in veel verpleeghuizen zie, is dat duidelijke kaders ontzettend helpen. Dus samen bepalen: deze gezamenlijke doel(en) gaan we nastreven. Je hebt als kwaliteitsverpleegkundige veel kennis, maar je hebt niet alle wijsheid in pacht. Het team weet namelijk ook heel erg veel. Daar nieuwsgierig naar blijven helpt enorm. Vanuit daar maak je duidelijke afspraken met elkaar. Bijvoorbeeld dat binnen zes weken of binnen drie maanden verbetering zichtbaar moet zijn op een bepaald onderwerp. Dan begeleid je het team daar ook in. Slim time management Als kwaliteitsverpleegkundige werk je vaak aan meerdere doelen tegelijk. Maximaal drie per jaar! Daarom helpt het enorm om prioriteiten in je agenda te zetten. Zo kan je gemakkelijk volgen hoe ver je bent en wanneer bijvoorbeeld evaluatie nodig is. Zo kan je het team begeleiden zonder dat je alles zelf hoeft te onthouden.