Je hoeft niet harder te werken om betere zorg te leveren

“Hoe krijg ik alles af?” Het is een vraag die ik tijdens trainingen over timemanagement regelmatig krijg. En ik snap hem heel goed. In de zorg zijn we behoorlijk goed in het vullen van een werkdag. Cliënten of bewoners die zorg nodig hebben, rapportages, familie die belt, een arts die je wilt spreken, een collega met een vraag en natuurlijk dat ene ding waarvan je aan het begin van je dienst dacht: dat doe ik straks wel even. Voor je het weet is het einde van je dienst in zicht en heb je nog steeds dingen op je lijst staan. Dan kun je natuurlijk proberen nóg harder te werken. Sneller rapporteren, je pauze inkorten en tussendoor nog even dat telefoontje plegen. Maar volgens mij zit daar niet de oplossing. We werken graag hard Mijn persoonlijke analyse? Zorgverleners zijn van nature harde werkers en behoorlijk perfectionistisch. Natuurlijk geldt dat niet voor iedereen, maar ik zie het ontzettend vaak terug. En eerlijk is eerlijk: hard werken voelt ook lekker. Zeker als je aan het einde van je dienst kunt denken: zo, alles gedaan. Rapportages af, telefoontjes gepleegd, collega’s geholpen en niets laten liggen. Dán gaan we gerust naar huis. Totdat je ’s nachts wakker wordt en denkt: shit, dat ene dingetje. Niet gerapporteerd. Niet goed genoeg beschreven. Of vergeten door te geven aan de volgende dienst. Hoe vaak ben jij al na een avonddienst wakker geworden omdat je ineens bedacht dat je nog iets had moeten doen? Of heb je toch maar even naar de afdeling gebeld omdat je anders wist dat je erover bleef nadenken? Dat zegt iets over onze betrokkenheid. Maar volgens mij ook over hoeveel we gedurende een dienst in ons hoofd proberen te bewaren. En daar kan een goede planning juist enorm bij helpen. Een duidelijke planning geeft rust Ik geloof er echt in dat een duidelijke planning het gevoel van werkdruk enorm kan verminderen. Als je aan het begin van je werkdag weet wat er moet gebeuren, wanneer je het gaat doen en hoeveel tijd je ervoor hebt, hoef je niet de hele dag in je hoofd bezig te zijn met alles wat nog moet. Dat betekent niet dat een dag in de zorg vervolgens precies volgens planning verloopt. Was het maar zo’n feest. Er komt altijd iets tussendoor. Een cliënt die achteruitgaat, een onverwacht gesprek met familie, een arts die belt of een collega die je nodig heeft. Daar moet je op kunnen reageren. Maar juist dan helpt het als je een planning hébt. Want als er iets bijkomt, kun je kijken wat dat betekent voor de rest van je dag. Wat schuift er? Wat kan later? Wat moet vandaag wel gebeuren? En wat kan ik nu simpelweg niet meer oppakken? Zonder planning voelt alles wat langskomt al snel alsof het er gewoon nog bij moet. Druk zijn betekent niet dat je geen keuzes moet maken Sterker nog: als het druk is, worden die keuzes juist belangrijker. Niet iedere taak heeft dezelfde urgentie. Niet iedere vraag hoeft direct beantwoord te worden. En iets wat belangrijk is, hoeft nog steeds niet altijd nú. Dat onderscheid maken is wat mij betreft onderdeel van goed verpleegkundig handelen. We doen dat bij onze cliënten en bewoners namelijk de hele dag. Als iemand plotseling benauwd wordt, ga je ook niet eerst braaf verder met de rest van je lijst omdat je planning dat zegt. Je observeert, bepaalt wat op dat moment prioriteit heeft en handelt daarnaar. Waarom zouden we dat dan niet bij onze eigen werkdag doen? Een planning is dus geen keurslijf waar je koste wat kost aan vast moet houden. Het geeft je juist iets om op terug te vallen. Je ziet wat er verandert en kunt vervolgens bewust opnieuw kiezen. Houd je aan je planning Daar zit wel een belangrijke voorwaarde aan. Een planning maken heeft weinig zin als je hem daarna bij de eerste vraag van een ander volledig loslaat. Als je een uur reserveert voor een overleg, duurt een overleg vaak ook een uur. Dus waarom zou je er standaard een uur voor reserveren? Plan eens 45 minuten. Spreek vooraf af wat je wilt bespreken en begin vijf minuten voor het einde met afronden. Wat hebben we afgesproken, wie doet wat en wat moet eventueel een volgende keer terugkomen? Hetzelfde geldt voor telefoongesprekken. Als jij tien minuten hebt om iemand te spreken, kun je dat prima vooraf aangeven: “Ik heb nu tien minuten.” Dat kan in eerste instantie beperkend voelen, alsof je iemand minder ruimte geeft. Volgens mij gebeurt juist het tegenovergestelde. De ander weet waar hij aan toe is en kan binnen die tijd vertellen, vragen of ophalen waarvoor hij belt. Geen gesprek dat na twintig minuten nog steeds nergens naartoe gaat en vervolgens nóg een telefoontje omdat de belangrijkste vraag niet aan bod is gekomen. Duidelijke en eerlijke verwachtingen maken communicatie wat mij betreft niet onpersoonlijker. Ze maken het makkelijker. Voor jou én voor de ander. Goed genoeg is soms precies goed Naast plannen en keuzes maken zit er nog iets anders in de manier waarop we werken: niet alles hoeft een tien te zijn. Sommige dingen moeten absoluut goed. Medicatieveiligheid wordt geen zesje omdat het toevallig druk is. Bij een acute verandering in de gezondheidstoestand ga je ook niet voor “ongeveer goed”. Maar er zijn óók taken waarbij goed genoeg echt goed genoeg is. Juist voor zorgverleners die gewend zijn om hard te werken en hoge eisen aan zichzelf te stellen, kan dat behoorlijk lastig zijn. Want nog even iets mooier uitwerken voelt goed. Nog één controle voor de zekerheid. Toch nog even die collega helpen. Alleen bestaat een werkdag nog steeds uit hetzelfde aantal uren. Dus als je ergens extra tijd aan besteedt, gaat die tijd ergens anders vanaf. Ook dat is een keuze. Timemanagement in de zorg gaat niet over nóg meer doen Voor mij gaat timemanagement in de zorg niet over hoe je zo veel mogelijk taken in acht uur kunt proppen. Het gaat over overzicht hebben, plannen, duidelijke